Geografia
LGD N.A.R.E.W. działa na terenie
siedmiu gmin województwa podlaskiego, wchodzących w skład
Narwiańskiego Parku Narodowego: Choroszcz, Kobylin Borzymy, Łapy,
Sokoły, Suraż, Turośń Kościelna i Tykocin. Park obejmuje swoim
obszarem bagienną dolinę Narwi, od Suraża do Rzędzian o powierzchni
6810 ha. Wielkim walorem przyrodniczo-krajobrazowym tego obszaru
jest pierwotna przyroda, rozległe bagna, podmokłe tereny oraz
unikatowy system doliny rzecznej Narwi, która płynąc wieloma
korytami tworzy unikalną w skali Polski i Europy, skomplikowaną sieć
połączeń, zwaną Polską Amazonią.
Teren siedmiu gmin LGD N.A.R.E.W.
położony jest w środkowej części województwa podlaskiego. Obszar od
wschodu graniczy z miastem oraz gminą i miastem Białystok, które
jest głównym w regionie ośrodkiem przemysłowym, gospodarczym,
handlowym, naukowym, kulturalnym oraz wywiera znaczący wpływ na
obszar okolicznych gmin. Pięć gmin Partnerstwa N.A.R.E.W. położonych
jest na obszarze powiatu białostockiego, a tylko gminy Sokoły i
Kobylin Borzymy na terenie sąsiedniego powiatu wysokomazowieckiego.
Dolina Górnej Narwi - na obszarze
której znajduje się siedem gmin LGD N.A.R.E.W., jest jedną z 8 krain
geomorfologicznych Niziny Północnopodlaskiej, wyodrębnionych na
terenie Podlasia. Od północy graniczy z Kotliną Biebrzańską, z
Wysoczyzną Białostocką od wschodu, od południa z Równiną Bielską i
od zachodu z Wysoczyzną Wysokomazowiecką.
CHRAKTERYSTYKA
Ukształtowanie powierzchni Niziny Północnopodlaskiej, która stanowi
obszar zlewniowy Narwi, nastąpiło w wyniku działalności lodowca
podczas zlodowacenia środkowopolskiego ok. 200 000 lat temu. Jest to
teren nizinny. Wzniesienia mają niewielkie wysokości względne.
Jeziora są nieliczne i znajdują się w końcowym stadium zarastania
roślinnością. Cały obszar znajduje się w dorzeczu Narwi, która ma,
typowy dla nizin Polski, charakter wyrażający się maksymalnym stanem
wód i przepływów na wiosnę w okresie topnienia śniegów oraz
drugorzędnym maksimum w miesiącach letnich.
Dolina Górnej Narwi, a szczególnie
jej odcinek w obrębie LGD N.A.R.E.W., wykształciła się w obrębie
dość szerokiego i niezbyt głębokiego obniżenia terenu. Dolina Górnej
Narwi zajmuje powierzchnię ok. 480 km2, natomiast teren LGD
N.A.R.E.W. ma powierzchnię 990,96 km2. Składa się z trzech
zasadniczych części, z czego najciekawsza i najbogatsza
przyrodniczo, jej część to środkowy fragment rzeki, położony na
obszarze LGD, odcinek od Suraża do Żółtek. Tam tereny doliny
rzecznej bywają nazywane osobliwością przyrodniczą tej części
Europy. Narew płynie tu w kierunku południe - północ, skręcając i
wielokrotnie rozczłonkowując dolinę wieloma rozdzielającymi się i
łączącymi ponownie korytami. Narew z tego właśnie powodu zyskała
sobie miano rzeki anastomozującej, czyli inaczej
warkoczowej. Dno doliny Narwi jest zatorfione, cechą
charakterystyczną tej części doliny jest występowanie wielu zakoli,
przełomów i basenów.
Klimat regionu północno-wschodniej
Polski, gdzie położony jest obszar Doliny Górnej Narwi, odznacza się
cechami kontynentalnymi i należy do najchłodniejszych w kraju.
Średnia roczna temperatura waha się tu w granicach od 6,6 do 6,9 oC,
średnia temperatura lata (okres VII, VIII) to 18,5 oC. Zimy są
stosunkowo długie i mroźne, przy średniej temperaturze -6 oC. Średni
okres bezprzymrozkowy okolic Białegostoku trwa 155 dni, ostatnie
przymrozki przypadają na ostatnią dekadę maja z 11-dniowym
odchyleniem. Dominuje powietrze polarno - morskie. Okres wegetacji
rozpoczyna się 10 kwietnia, a kończy 25 listopada z odchyleniem 8
dni. Ogólnie warunki termiczne i klimatyczne doliny Narwi nie różnią
się od terenów przyległych.
Obszar LGD N.A.R.E.W. nie jest
zasobny w surowce mineralne. Nie obserwuje się tu złóż zasobów
naturalnych typu: węgiel kamienny, brunatny, ropa naftowa, czy też
gaz ziemny, bądź innych. Najszerzej wykorzystywanym bogactwem
naturalnym, na tych terenach, są surowce mineralne typu piaski,
piaski ze żwirem, utwory gliniaste i ilaste oraz złoża kredy
jeziornej. Istotną rzeczą jest odpowiednia, zgodna z wymogami
ochrony środowiska, eksploatacja tychże surowców. Należy
minimalizować negatywny wpływ odkrywkowej metody pozyskiwania
kruszywa na krajobraz, a wyeksploatowane wyrobiska rekultywować.
Ważnym bogactwem naturalnym tego terenu są również pokłady złóż
torfu. W większości znajdują się one na terenie Narwiańskiego Parku
Narodowego i są objęte zakazem eksploatacji. Poza terenem chronionym
eksploatowane są śladowe ilości tego surowca. Największym bogactwem
tego terenu jest czyste powietrze i woda. Występują tu rzadkie
rośliny i zwierzęta.
Na terenie LGD największym ciekiem
jest Narew oraz jej dopływy: Nereśl, Ślina, Kurówka na terenie gminy
Tykocin. W gminie Suraż głównym ciekiem (poza Narwią) jest rzeka
Liza oraz sieć bezimiennych cieków połączonych rowami
melioracyjnymi. W gminie Turośń Kościelna sieć hydrograficzną tworzą
wraz z Narwią rzeki: Czaplinianka, Turośnianka, Grądówka, Kowalówka
i Niewodniczanka. W gminie Choroszcz główne dopływy Narwi to rzeka
Supraśl i Horodnianka, liczne rowy melioracyjne odprowadzają wodę
bezpośrednio do Narwi.
Na jakość wód powierzchniowych
występujących na obszarze LGD N.A.R.E.W. najważniejszy i
najsilniejszy wpływ wywiera działalność człowieka. Jakość wód
powierzchniowych Narwi i jej dopływów, w bardzo dużej mierze, zależy
obecnie od ilości i jakości zrzucanych ścieków.
Ogólne wnioski są takie, że jakość
wody generalnie polepsza się. Jest to spowodowane brakiem dużych,
uciążliwych zakładów przemysłowych oraz konsekwentną polityką
ochrony wód, budowy nowoczesnych oczyszczalni ścieków i kanalizacji.
Dominują wody II i III klasy czystości, wody pozaklasowe n.o.n.
występowały jedynie w punkcie pomiarowym w dopływie Horodnianki,
poniżej miasta Choroszcz.
Jeśli chodzi o zasoby wód
podziemnych, to obszar LGD N.A.R.E.W. nie jest pod tym względem
zasobny. Wody podziemne o znaczeniu użytkowym występują głównie w
piaszczysto - żwirowych utworach czwartorzędowych oraz
trzeciorzędowych. Warstwa wodonośna układa się przeciętnie na
głębokości od 120 do 250 m. Ograniczone ilości posiadanych zasobów
wodnych pociągają za sobą konieczność konsekwentnie prowadzonej
polityki ochrony ilościowej kościowej tych zasobów, zarówno
powierzchniowych, jak i podziemnych.
