Przyroda

---

Mieszkańcy obszaru Partnerstwa N.A.R.E.W. położonego w dolinie rzeki Narew, odpowiadając na pytanie, co ich łączy, wskazują rzekę Narew oraz Narwiański Park Narodowy. Jest to teren nizinny, na którym występują łąki, lasy, bagna i mokradła. Na tym obszarze, prócz tradycyjnego rolnictwa, uprawia się również rybołówstwo, wikliniarstwo, myślistwo. Występują tu także liczne pomniki przyrody. Mieszkańcy Partnerstwa wykazują się znajomością fauny i flory, licznych gatunków roślin i zwierząt¹. Dolina Narwi w granicach Narwiańskiego Parku Narodowego spełnia kryteria, które kwalifikują ten obszar jako ostoję lęgową ptaków wodno-błotnych o znaczeniu międzynarodowym i europejskim. Jest ona rejonem lęgowym ponad 1% populacji europejskiej, co najmniej 10 gatunków ptaków, w tym bąka, cyranki, błotniaka stawowego, błotniaka łąkowego, zielonki, kropiatki i dubelta oraz miejscem rozrodu trzech gatunków ptaków zagrożonych wymarciem w skali światowej - bielika, derkacza i wodniczki. Przez wieki podmokłe łąki były użytkowane przez mieszkańców nadnarwiańskich wsi. Koszenie i zbieranie siana przez rolników, latem - łódką lub zimą - na saniach po lodzie, było elementem zgodnego współżycia rolników z dziką doliną Narwi. Zaprzestanie użytkowania terenów położonych w pobliżu koryta rzeki, które miało miejsce na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, spowodowało bardzo wyraźne i niekorzystne zmiany będące głównym zagrożeniem dla flory i fauny (m.in. wodniczki i błotniaka stawowego). Wpłynęło na stopniowe zmniejszanie się obszarów porośniętych niską roślinnością, będących siedliskami wielu gatunków ptaków wodno-błotnych, ważnym miejscem odpoczynku i żerowania ptaków w okresie wiosennych przelotów. Trzcinowienie oraz rozprzestrzenianie się zakrzaczeń i zadrzewień, ma nie tylko znaczenie fitosocjologiczne, lecz również, a może przede wszystkim, znaczenie ornitologiczne, a w efekcie turystyczny. Nie bez znaczenia jest również wpływ innych zanieczyszczeń na środowisko naturalne i konieczność jego ochrony. Mieszkańcy zauważają, że na przestrzeni ostatnich lat wyraźnie zmniejszyła się liczba ptaków związanych z wodami otwartymi i rozlewiskami, przez co zmalała atrakcyjność obserwacji ornitologicznych, dokonywanych przez turystów. Dlatego ręczne wykaszanie trzciny prowadzone przez NPN, w ramach projektu finansowanego przez NFOŚiGW, w pewien sposób ogranicza sukcesję trzciny i krzewów. Powstająca jednak w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych biomasa ściętych roślin najczęściej nie jest wykorzystywana gospodarczo, a co więcej, uważana jest za odpad wymagający oddzielnego zagospodarowania.

 

Dlatego też jednymi z przyszłych działań mieszkańców w ramach realizacji ZSROW na obszarze Partnerstwa N.A.R.E.W. będą działania na rzecz ochrony walorów przyrodniczych poprzez edukację oraz rozwój przedsiębiorczości w oparciu o wykorzystanie zasobów naturalnych.

 

NATURA 2000
Istotną rzeczą dla realizacji inicjatywy LEADER+ na obszarze LGD N.A.R.E.W. jest obecność obszarów należących do Sieci Natura 2000. Podkreśla to jakość środowiska przyrodniczego, rozpoznawalna na skalę europejską. Ochronie podlega przyroda zarówno w ramach Dyrektywy Ptasiej (Dyrektywy Rady nr 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków) i jednocześnie Dyrektywie Siedliskowej (Specjalne obszary ochrony (SOO) wyznaczone na podstawie Dyrektywy Rady nr 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych, dzikiej fauny i flory). Podkreśla to wartość przyrodniczą tego obszaru. Na obszarze działania LGD N.A.R.E.W. do terenów chronionych w ramach sieci Natura 2000 zakwalifikowano:

• Teren Narwiańskiego Parku Narodowego o powierzchni 6810 ha, chroniony na mocy Dyrektywy Siedliskowej, nr PLH 200003;

• Bagienną Dolinę Narwi o powierzchni 25 477 ha, chronioną na mocy Dyrektywy Ptasiej, nr PLB 200001.

Obszary Natury 2000 obejmują więc bagienno - rzeczny kompleks Narwi i tereny do nich przylegające. Administracyjnie obszary Natury 2000 na terenie Partnerstwa N.A.R.E.W. należą do siedmiu gmin, gdzie położony jest Narwiański Park Narodowy i tereny otuliny ochronnej.

Najważniejszym czynnikiem kwalifikującym dany teren były wartości przyrodnicze. Potrzeby ekonomiczne oraz społeczne mieszkańców nie były traktowane priorytetowo. Pomimo to mieszkańcy Partnerstwa N.A.R.E.W. powoli zaczynają doceniać wartość, jaką reprezentują sobą obszary wchodzące w skład Sieci oraz możliwości, jakie daje posiadanie ich w swoim najbliższym otoczeniu.