Partnerzy
Gmina Tykocin
196-080 Tykocin
ul. Złota 2
tel/fax (085) 718 16 27
mail:
um1_tykocin@zetobi.com.pl
powierzchnia gminy: 207 km²
liczba ludności: 6 796
Liczba podmiotów gosp.: 208
Tykocin, nazywany "perłą baroku"
należy do nieco sennych, ale urokliwych miasteczek leżących
nieopodal Białegostoku. Ujmuje on turystów zachwycającą przyrodą,
niespotykanym ptactwem i zwierzyną. Na ternie gminy Tykocin znajduje
się Obszar Chronionego Krajobrazu "Dolina Narwi", gdzie rzeka Narew
rozlewa się tworząc labirynt koryt, starorzeczy i malowniczych
zakoli wypełniających całą szerokość doliny. Wokół roztaczają się
obszary siedlisk regularnie użytkowanych rolniczo i terenów
torfowo-bagiennych. Tereny podmokłe rozciągają się po obu stronach
rzeki. Są drugimi co do wielkości po Bagnach Biebrzańskich tego typu
pierwotnym obszarem w Europie Środkowej. Okolice nadnarwiańskie są
atrakcją ornitologiczną o każdej porze roku. Stwierdzono tu
gniazdowanie ponad 150 gatunków ptaków. Tu też znajduje się strefa
ochronna - otulina - Narwiańskiego Parku Narodowego. Jest to już
obecnie jedyny zachowany w naturalnym stanie fragment zabagnionej
doliny dużej rzeki w Polsce. W krajobrazie Parku wyróżniają się dwa
zasadnicze elementy: rozległa zabagniona dolina rzeki z rozbudowanym
systemem koryt rzecznych tworzących sieć cieków zajmująca miejscami
całą szerokość doliny i otaczające dolinę morenowe wyniesienia
osiągające miejscami znaczne wysokości względne ze stromo
opadającymi w stronę doliny stokami.
Natomiast w rezerwacie przyrody -
Szelągówka podziwiać można zespół borów sosnowych występujących na
rozległym obszarze wydmowym. Warte uwagi jest również Bagno
tykocińskie zajmujące powierzchnię 400 ha. Stanowi ono fragment
Doliny Narwi położonej między wsią Góra a miastem Tykocin. W jego
skład wchodzą łąki, nieużytki, wody stojące oraz starorzecza. Na
terenie gminy występują również liczne pomniki przyrody, np. jesion
wyniosły i aleja 155 drzew we wsi Stelmachowo, jałowiec pospolity we
wsi Krosno oraz głazy narzutowe we wsi Sierki i Leśniki. By zachować
te unikatowe walory przyrodnicze, znaczną uwagę przykłada się w
gminie do kwestii ekologii. W celu rozwiązania problemu gospodarki
ściekowej buduje się nowoczesne kanalizacje sanitarne oraz
przydomowe oczyszczalnie ścieków, modernizuje się kotłownie,
zamieniając tradycyjne kotły na nowoczesne systemy grzewcze zasilane
odnawialnymi źródłami energii, a budynki użyteczności publicznej
poddaje się termomodernizacji w celu zapobiegania utracie ciepła.
Blisko 600-letnią historię miasta
potwierdzają liczne zabytki - warto poświęcić trochę czasu na ich
zwiedzanie. W centralnym punkcie miasta, rynku w kształcie trapezu o
cechach urbanistyki barokowej, wznosi się najstarszy w Polsce
świecki pomnik stojący w miejscu publicznym, pochodzący z 1763 r., a
przedstawiający Stefana Czarnieckiego, jednego z sukcesorów, który
otrzymał miasto jako własność dziedziczną. Fundatorem pomnika był
potomek Czarnieckiego - Jan Klemens Branicki. Wschodnią pierzeję
rynku zajmuje zespół kościelno - klasztorny z XVIII w. Należący do
zespołu kościół św. Trójcy utrzymany jest w jednakowym, barokowym
stylu: wewnątrz świątyni można podziwiać m.in. rokokowe organy oraz
cenne obrazy Augusta Mirysa - nadwornego malarza Branickich. Nieco
dalej na południe, w stronę Narwi, znajduje się jeden z
najcenniejszych zabytków Tykocina - późnorenesansowy alumnat
wojskowy, czyli dom dla weteranów wojennych ufundowany w latach 1634
- 37 przez Krzysztofa Wiesiołowskiego. Ów unikalny w skali światowej
zabytek był wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem aż do
1914 r. Tykocin był przed II wojną drugim co do wielkości (po
Krakowie) skupiskiem ludności żydowskiej. Pierwsi Żydzi sprowadzili
się do Tykocina na pocz. XV w. i osiedlili się w zachodniej jego
części, zwanej Kaczorowem. Gmina żydowska wzniosła wspaniałą
synagogę w 1642 r., która odrestaurowana po II wojnie, jest obecnie
tłumnie odwiedzana przez turystów.
Wzniesiona na planie trójkąta
świątynia posiada cechy barokowe. Wnętrze reprezentuje podziały
typowe dla żydowskich domów modlitw: przedsionek, sala modlitw z
mównicą na środku oraz babiniec stanowiący oddzielne pomieszczenie
dla kobiet.
W północnej części miasta, wśród
narwiańskich rozlewisk rozciągają się ruiny zamku króla Zygmunta
Augusta. Monarcha wszedł w posiadanie dóbr tykocińskich poślubiając
Barbarę Radziwiłłównę, wdowę po Gasztołdzie - poprzednim ich
właścicielu. W 1533 r. Zygmunt August przebudował istniejący tu
zamek tak, by spełniał funkcję warownej rezydencji królewskiej.
Tutaj monarcha ulokował skarbiec i arsenał, bibliotekę zarzadzaną
przez Łukasza Górnickiego oraz mennicę. Utrzymany w stylu gotycko -
renesansowy zamek był posadowiony na planie rombu, z czterema
półokrągłymi basztami w narożnikach. Na zamku w 1705 r. król August
II Mocny ustanowił najważniejsze a zarazem najstarsze odznaczenie
Orła Białego. Zniszczony w czasie potopu szwedzkiego zamek
ostatniego z Jagiellonów ulegał stopniowej dewastacji. Kolejnym
tykocińskim obiektem sakralnym jest wznoszący się tuż przy rzece
zespół budynków dawnego klasztoru Bernardynów z jednonawowym
kościołem z lat 1771-91 na terenie dawnego dworu Zygmunta Augusta.
Pentowo to dawne siedlisko szlacheckie. Z Tykocina prowadzi do niego
stary, nadnarwiański, obsadzony pochyłymi brzozami gościniec. Na
obszernej polanie znajduje się zabytkowy, drewniany rodzinny dworek
Toczydłowskich z początku XX w. Znajdujący się ponad 100 lat w
rękach jednej rodziny obiekt zachował autentyczne wnętrze
szlacheckiej siedziby - stare piece bogato zdobione zwieńczeniami,
wiekowe szafy, sekretery, kredensy, zegar z 1875 r. Wieś Pentowo
została rozsławiona ostatnimi czasy dzięki bocianom - ptakom
stanowiącym symbol Podlasia. Ptaki upodobały sobie to miejsce - na
dachach zabudowań drewnianiego dworku mieści się ponad 20 gniazd. W
2001 r. Pentowo jako pierwsza wieś w Polsce zostało uhonorowane
tytułem Europejskiej Wioski Bocianiej. We wsi znajdują sie tabliczki
z datami przylotów i liczbą bocianich par, jakie pojawiły się w
danym roku. Wyróżnienie to podsunęło projekt stworzenia Podlaskiego
Szlaku Bocianiego, prowadzącego przez 3 parki narodowe: Biebrzański,
Narwiański i Białowieski.
Kiermusy
Kilka kilometrów na zachód, za Pentowem, we wsi Kiermusy mieści się
luksusowy pensjonat "Dworek nad Łąkami". Turyści mają tu do
dyspozycji 5 stylowych domów - czworaków dworskich, których
specyficzny klimat tworzą liczne elementy ludowe. Amatorów typowo
polskich potraw zaprasza należąca do kompleksu wypoczynkowego
karczma "Rzym". W pierwszą niedzielę miesiąca w Dworku odbywa się
ludowy jarmark - jeden z największych na Podlasiu.
Jeżewo Stare
W niewielkim oddaleniu od Tykocina, przy szosie z Warszawy do
Białegostoku, leży miejscowość mogąca się poszczycić ciekawą
historią. Jeżewo Stare - w XV w. wieś królewska, od XIX w. własność
Glogerów. Ich dworek gościł wielu sławnych ludzi, szczególnie
znanych pisarzy. Tu prawdopodobnie powstało wiele scen "Trylogii"
Henryka Sienkiewicza - wszak nieopodal znajduje się wieś Rzędziany,
gdzie rodziny Rzędzianów i Jaworskich toczyły słynny spór o gruszę.
